Gıda ve İçecek
Ambalaj hacmi ve organik artık birlikte yüksektir; ayrıştırma sonucu en hızlı burada görünür.
Atık ve kaynak yönetimi
Sıfır Atık Danışmanlığı
Sıfır Atık Yönetim Sistemini tesiste kuruyor, toplama düzenini ve personel alışkanlığını oturtuyor, ardından belge başvurusunu yürütüyoruz.
Dayanak Sıfır Atık Yönetmeliği
Sıfır atık danışmanlığı nedir?
Sıfır atık danışmanlığı, bir işletmede atıkların kaynağında ayrıştırılmasını sağlayan toplama düzeninin kurulması, personelin bu düzene alıştırılması, verilerin kayıt altına alınması ve Sıfır Atık Belgesi başvurusunun yürütülmesi hizmetidir.
Sistemin belirleyicisi ekipman değil alışkanlıktır. Doğru yere konmuş bir kap, personel onu kullanmadığında sonucu değiştirmez; bu nedenle çalışma yerleşim planıyla birlikte eğitimi de kapsar.
- Neyi kurar
- Tesis içi kaynağında ayrıştırma ve toplama düzeni
- Çıktısı
- Sıfır Atık Belgesi başvurusu ve seviye takibi
- Başarı ölçütü
- Ayrı toplanan ve geri kazanıma giden miktar
- ESA’nın rolü
- Mevcut durum analizi, ekipman planı, eğitim, veri girişi, başvuru
- Dayanak
- Sıfır Atık Yönetmeliği
Yaklaşım
Belge sistemin sonucudur, başlangıcı değil
Sıfır atık çalışması çoğu tesiste kap dağıtmakla başlatılır ve orada kalır. Oysa belirleyici olan kapların sayısı değil, nereye konduğu ve kimin kullandığıdır. Çalışma bu yüzden ekipmanla değil, atığın nerede oluştuğunun tespitiyle başlar.
İkinci belirleyici veridir. Ayrı toplanan miktarın kayıt altına alınması, hem belge başvurusunun hem de seviye yükseltmenin dayanağıdır. Kayıt tutulmayan bir sistemde iyileşme gösterilemez.
Bu başlık atık yönetimi ile karıştırılır ama aynı şey değildir: atık yönetimi atığın tesis dışına doğru izlenebilirliğini, sıfır atık ise tesis içindeki ayrıştırma düzenini konu alır. İkisi aynı kayıtları besler ve birlikte yürütüldüğünde iş tekrarı ortadan kalkar.
Belgelendirilmiş bir çevre yönetim sistemi kuran tesislerde çalışma yönetim sistemleri başlığıyla birlikte ilerler; ayrıştırma düzeni sistemin ölçülebilir çıktılarından biri olur.
Süreç
Sıfır atık sistemi tesiste nasıl kuruluyor?
Sıfır atık bir belge işleminden çok bir alışkanlık değişimidir; sistem sahada oturmadan belge süreci başlatılmıyor.
-
01
Mevcut düzeni gör
Hangi noktada ne kadar atık oluştuğu ve mevcut toplamanın nerede tıkandığı sahada tespit ediliyor.
Çıktı: mevcut durum analizi
-
02
Ekipman ve yerleşimi planla
Biriktirme ekipmanları, atığın gerçekten oluştuğu noktalara göre konumlandırılıyor. Yanlış konumlanan ekipman, sistemin en sık takıldığı yerdir.
Çıktı: ekipman ve yerleşim planı
-
03
Personeli sürece dâhil et
Ayrıştırma düzeni sahada, çalışanların kendi iş akışları üzerinden anlatılıyor; uygulama ilk haftalarda yerinde kontrol ediliyor.
Çıktı: eğitim ve saha uygulaması
-
04
Veriyi kayda geçir
Sıfır Atık Bilgi Sistemi kaydı ve düzenli veri girişi yürütülüyor; veri, sahadaki toplama kayıtlarıyla karşılaştırılıyor.
Çıktı: sistem kaydı ve güncel veri
-
05
Belge başvurusunu yürüt
Hedeflenen belge seviyesine göre başvuru hazırlanıyor ve saha kontrolüne kadar süreç takip ediliyor.
Çıktı: belge başvurusu ve seviye takibi
Kimler için
Hangi işletmelerde sıfır atık öne çıkar?
Ambalaj ve karışık atık hacminin yüksek olduğu, çok sayıda personelin aynı alanı kullandığı işletmelerde sonuç daha hızlı ölçülür.
Plastik ve Ambalaj
Proses firesinin geri kazanıma yönlendirilmesi hem kayıt hem malzeme tarafında karşılık üretir.
Otomotiv ve Yan Sanayi
Müşteri denetimlerinde geri kazanım oranı sorulduğu için sistem çoğu zaman ticari bir gereklilik hâline gelir.
Lojistik ve Depolama
Aktarma ve paketleme alanlarında ambalaj atığı yoğunlaşır; toplama noktalarının yerleşimi belirleyicidir.
Çalışma alanlarımız bununla sınırlı değil
Yukarıdaki sektörler başlıca çalışma örneklerimizdir. Sıfır atık düzeni yalnızca üretim tesislerinin konusu değildir; ofis, depo, yerleşke ve hizmet birimleri de kendi ölçeğinde aynı toplama ve kayıt düzenini kurar.
Örnek faaliyetler
- Geri dönüşüm
- Sanayi siteleri
- Müstakil üretim tesisleri
- Atölye ve imalathaneler
- Depolama ve lojistik faaliyetleri
- Farklı üretim ve hizmet faaliyetleri
Sistem küçük işletmelerde de kurulabilir; değişen şey ekipman sayısı ve kayıt yükünün ölçeğidir.
Sık sorulan sorular
Sıfır atık hakkında sık sorulanlar
Cevaplar genel bilgi niteliğindedir. Tesisinize özel kapsam değerlendirmesi için ön değerlendirme isteyebilirsiniz.
Sıfır atık belgesi nasıl alınır?
Önce tesiste sıfır atık sistemi kurulur: atıkların türüne göre toplanması, ayrıştırılması ve kayıt düzeni oluşturulur. Sistem işler hâle geldiğinde çevrimiçi başvuru yapılır ve uygunluk sonrası belge düzenlenir. ESA Çevre hem kurulumu hem başvuruyu tesis adına yürütür.
Sıfır atık uygulaması hangi işletmeler için zorunludur?
Zorunluluk işletmenin türüne ve büyüklüğüne göre belirlenir; kimi işletmeler için sıfır atık sistemine geçiş ve belge alınması gerekir. İşletmenizin bu kapsamda olup olmadığı, faaliyetinizin değerlendirilmesiyle netleşir.
Sıfır Atık Belgesi almak zorunda mıyım?
Yükümlülüğün kimleri kapsadığı işletmenin türüne ve niteliğine göre belirlenir; kapsam mevzuatla tanımlanmıştır. İşletmenizin kapsama girip girmediği faaliyet ve yerleşim bilgileriyle değerlendirilir.
Kap dağıttık ama sistem işlemiyor, sorun ne olabilir?
En sık neden kapların atığın oluştuğu noktada olmamasıdır. Personel birkaç adım uzağa gitmek zorunda kaldığında ayrıştırma bozulur. İkinci neden etiketlemenin belirsiz olmasıdır. Çözüm genellikle yerleşimi değiştirmektir, ekipman eklemek değil.
Belge seviyesini nasıl yükseltiriz?
Seviye, ayrı toplanan ve geri kazanıma yönlendirilen miktarın kayıtlarla gösterilmesine dayanır. Bu nedenle önce veri düzeni kurulur; iyileşme ancak ölçülebildiğinde belgeye yansır.
Sıfır atık ile atık yönetimi aynı şey mi?
Hayır. Atık yönetimi atığın tesis dışına doğru izlenebilirliğini (kod, gönderim, beyan) konu alır; sıfır atık ise tesis içindeki ayrıştırma düzenini ve belgelendirmeyi. İkisi aynı kayıtları besler ve birlikte yürütüldüğünde iş tekrarı olmaz.
Personel değişimi sistemi bozuyor, ne yapmalıyız?
Sistem kişiye değil yerleşime bağlı kurulduğunda değişimden daha az etkilenir. Bunun yanında yeni personel için kısa bir tanıtım adımı ve görsel etiketleme, alışkanlığın sürekliliğini sağlayan iki pratik unsurdur.
Genellikle birlikte yürütülür
Başlangıç
“İşletmem hangi çevre yükümlülüklerine tabi?”
Danışmanlık ilişkisi çoğunlukla bu soruyla başlar. Faaliyet konunuzu, tesis kapasitenizi ve kullandığınız kimyasalları paylaşın; hangi yönetmeliklere tabi olduğunuzu, hangi belgeleri almanız gerektiğini ve takvimi içeren bir ön değerlendirme hazırlayalım.