Metal ve Döküm
Yağlı talaş, kesme sıvısı ve kaplama çamuru farklı akımlardır; ayrımın tezgâh başında yapılması sonraki adımları belirler.
Atık ve kaynak yönetimi
Atık Yönetimi Danışmanlığı
Atığın tesiste oluştuğu andan lisanslı tesise ulaşana kadar geçen sürecin kayıtla izlenebilir olmasını sağlıyoruz: kodlandırma, geçici depolama düzeni, gönderim ve yıllık beyanlar.
Dayanak Atık Yönetimi Yönetmeliği
Atık yönetimi danışmanlığı nedir?
Atık yönetimi danışmanlığı, bir tesiste oluşan atıkların doğru sınıflandırılması, uygun koşullarda biriktirilmesi, yetkili tesislere gönderilmesi ve bu sürecin kayıt ile beyanlarının yürütülmesi hizmetidir.
Sürecin tamamı tek bir bilgiye dayanır: atığın hangi kodla tanımlandığı. Kod yanlış belirlendiğinde biriktirme koşulu, gönderilecek tesisin niteliği ve beyanda görünen kalem de yanlış olur.
- Neyi kapsar
- Atığın oluşumundan bertaraf veya geri kazanıma kadar tüm zincir
- Başlangıç
- Atık kodlandırması ve envanteri
- Süreklilik
- Gönderim kayıtları ve yıllık beyanlar
- ESA’nın rolü
- Kodlandırma, depolama düzeni, gönderim takibi, beyan yönetimi
- Dayanak
- Atık Yönetimi Yönetmeliği
Yaklaşım
Zincirin bir halkası koparsa tamamı doğrulanamaz
Atık yönetimi birbirini takip eden dört adımdan oluşur: atığın kodlandırılması, uygun koşullarda biriktirilmesi, yetkili tesise gönderilmesi ve bunun beyan edilmesi. Denetimde bakılan şey tek tek adımlar değil, bu dördünün birbiriyle tutarlı olup olmadığıdır.
En sık karşılaşılan sorun kaynakta ayrıştırmanın yapılmamasıdır. Farklı nitelikteki atıklar aynı kapta biriktiğinde geriye dönüp ayırmak çoğu zaman mümkün olmaz; bu durumda tüm karışım daha ağır bir kategoriye girer ve hem bertaraf maliyeti hem kayıt yükü artar.
Geçici depolama alanının fiziksel koşulları da kaydın parçasıdır. Zemin, havalandırma, ayrık depolama ve etiketleme düzeni sahada görülür; dosyada yazan ile sahada olan örtüşmediğinde kayıtların tamamı sorgulanır.
Tesiste tehlikeli madde bulunuyorsa atık envanteri kimyasal envanteriyle birlikte kurulur — ikisi aynı maddeleri farklı aşamalarda okur. Atık başlığı taşıyan tesislerde çevre izin ve lisans dosyasındaki beyanlar da bu kayıtlarla uyumlu olmak zorundadır.
Tesis içi toplama düzenini kurmak ve belgelendirmek isteyen işletmelerde çalışma sıfır atık başlığıyla birlikte yürütülür. Kayıtların yıl boyunca güncel kalması ise çevre danışmanlığı kapsamında izlenir.
Süreç
Atık tesiste oluştuktan sonra ne oluyor?
Atık yönetimi tek bir işlem değil, atığın oluştuğu andan lisanslı tesise ulaşmasına kadar kesintisiz izlenen bir kayıt zinciridir.
-
01
Atık kaynaklarını çıkar
Üretim akışı adım adım izlenerek hangi süreçte hangi atığın oluştuğu belirleniyor. Bakım, ambalaj ve laboratuvar gibi üretim dışı kaynaklar da listeye giriyor.
Çıktı: atık kaynak envanteri
-
02
Atık kodlarını belirle
Her atık için kod ataması, atığın oluşum süreci ve içeriği birlikte değerlendirilerek yapılıyor. Tereddütlü atıklar analizle netleştiriliyor.
Çıktı: kodlanmış atık listesi
-
03
Sahayı düzenle
Geçici depolama alanı, ayrı toplama düzeni ve etiketleme tesisin yerleşimine göre kuruluyor; çalışanın gerçekten kullanacağı bir düzen hedefleniyor.
Çıktı: uygun depolama ve toplama düzeni
-
04
Sevkiyatı yürüt
Lisanslı tesis seçimi, taşıma belgeleri ve sistem üzerinden yapılan işlemler ESA tarafından takip ediliyor; her sevkiyat kayda bağlanıyor.
Çıktı: izlenebilir sevkiyat kaydı
-
05
Beyan et ve izle
Beyan takvimi izleniyor, sevkiyat verisiyle beyan karşılaştırılıyor ve denetim anında kayıtlar hazır bulunuyor.
Çıktı: tamamlanmış beyanlar ve denetime hazır kayıt
Kimler için
Hangi işletmelerde atık başlığı öne çıkar?
Atık her faaliyette oluşur; farklılaşan şey atığın niteliği ve oluşum hızıdır. Aşağıdakiler değerlendirmenin tipik olarak yoğunlaştığı alanlardır.
Kimya ve Boya
Kirlenmiş ambalaj ve proses artıkları içeriğe göre kodlanır; aynı ambalaj farklı ürün için farklı koda girebilir.
Plastik ve Ambalaj
Proses firesi, karışık plastik ve hurda girişi ayrı kayıt gerektirir — biri çıktı, diğeri girdi tarafındadır.
Gıda ve İçecek
Organik artık, yağ tutucu çamuru ve ambalaj hacmi yüksektir; toplama sıklığı planın belirleyicisidir.
Otomotiv ve Yan Sanayi
Denetimlerde yalnızca gönderim değil, geri kazanıma giden oran da sorulur.
Çalışma alanlarımız bununla sınırlı değil
Listelenen sektörler örnektir; kapsam bunlarla sınırlı değildir. Atık yükümlülüğü sektör adına göre değil, tesiste hangi süreçten hangi atığın oluştuğuna göre doğar. Üretim yapmayan işletmelerde de bakım, ambalaj ve laboratuvar kaynaklı atıklar yönetilmesi gereken bir düzen oluşturur.
Örnek faaliyetler
- Geri dönüşüm
- Sanayi siteleri
- Müstakil üretim tesisleri
- Atölye ve imalathaneler
- Depolama ve lojistik faaliyetleri
- Farklı üretim ve hizmet faaliyetleri
Küçük ölçekli işletmelerde başlık sayısı azalır, kayıt disiplini aynı kalır: kod, gönderim ve beyan üçlüsü her ölçekte gereklidir.
Sık sorulan sorular
Atık yönetimi hakkında sık sorulanlar
Cevaplar genel bilgi niteliğindedir. Tesisinize özel kapsam değerlendirmesi için ön değerlendirme isteyebilirsiniz.
Atık beyanı nasıl yapılır?
Önce tesiste oluşan atıklar doğru atık koduyla tanımlanır ve miktarları kayda geçirilir. Ardından bu bilgiler Bakanlığın çevrimiçi sistemi üzerinden dönemsel olarak beyan edilir. ESA Çevre, atık kayıtlarını yıl boyunca takvime bağlı tutar ve beyanları tesis adına yürütür.
Atık yönetim planı nedir?
Tesiste hangi atıkların oluştuğunu, nasıl biriktirileceğini, kimlere gönderileceğini ve kayıtların nasıl tutulacağını tanımlayan çalışmadır. Atığın oluştuğu andan bertaraf/geri kazanıma kadar olan akışı düzene sokar.
Atık kodunu kim belirler?
Kod, atığın kaynağına ve içeriğine göre tesis tarafından belirlenir; sorumluluk atığı üreten işletmededir. ESA Çevre bu belirlemeyi prosesi ve kullanılan maddeleri inceleyerek yapar ve gerekçesiyle birlikte yazılı olarak paylaşır.
Atıklarımı karışık biriktirsem ne olur?
Farklı nitelikteki atıklar karıştığında geriye dönüp ayırmak genellikle mümkün olmaz ve karışım daha ağır kategoriye girer. Bu hem bertaraf tarafını hem kayıtları etkiler. Bu nedenle ayrıştırma atığın oluştuğu noktada yapılır.
Geçici depolama alanım uygun mu, nasıl anlarım?
Alanın zemini, havalandırması, ayrık depolama düzeni ve etiketlemesi yerinde incelenir. Uygunluk atığın niteliğine göre değişir; tehlikeli nitelikli akımlar için koşullar daha belirleyicidir. Değerlendirme saha ziyaretiyle yapılır.
Atığı gönderdiğim firmanın yetkili olduğunu nasıl doğrularım?
Gönderim yapılan tesisin ilgili atık kodu için yetkili olması gerekir. Yetkinin kapsamı atık koduna göre değişir; bir tesis bir kod için yetkili olup diğeri için olmayabilir. ESA Çevre bu doğrulamayı gönderim öncesinde yapar.
Yıllık beyan ile gönderim kayıtları neden birbirini tutmalı?
Beyan, yıl içinde yapılan gönderimlerin toplamıdır. Kayıtlarla beyan arasındaki fark, denetimde açıklanması gereken bir tutarsızlık oluşturur. Bu nedenle kayıtlar gönderim anında tutulur, yıl sonunda toplanmaz.
Genellikle birlikte yürütülür
Sıfır Atık Danışmanlığı
Sıfır Atık Yönetim Sisteminin tesiste kurulması ve Sıfır Atık Belgesi seviyesinin yükseltilmesi.
Çevre Danışmanlığı
Tesisinizin çevre mevzuatına uyumunu yılın 365 günü sürdüren, aylık saha denetimi ve beyan yönetimini kapsayan sürekli danışmanlık hizmeti.
Çevre İzin ve Lisans Danışmanlığı
Geçici Faaliyet Belgesi alımından çevre izin ve lisans belgesinin düzenlenmesine kadar başvuru sürecinin uçtan uca yönetimi.
Başlangıç
“İşletmem hangi çevre yükümlülüklerine tabi?”
Danışmanlık ilişkisi çoğunlukla bu soruyla başlar. Faaliyet konunuzu, tesis kapasitenizi ve kullandığınız kimyasalları paylaşın; hangi yönetmeliklere tabi olduğunuzu, hangi belgeleri almanız gerektiğini ve takvimi içeren bir ön değerlendirme hazırlayalım.