Metal ve Döküm
Ergitme ve ısıl işlem tesisin enerji profilini belirler; hesabın omurgası bu iki kalemden çıkar.
Sürdürülebilirlik · Ölçüm
Karbon Ayak İzi Danışmanlığı
Kurumsal ve ürün bazlı karbon ayak izini ISO 14064 metodolojisiyle hesaplıyor, doğrulama sürecine hazırlıyor ve azaltım yol haritasını tesisin gerçek enerji verisi üzerine kuruyoruz.
Dayanak ISO 14064-1 · GHG Protocol
Karbon ayak izi hesaplaması nedir?
Karbon ayak izi hesaplaması, bir kurumun veya ürünün faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının tanımlı bir metodolojiyle hesaplanması ve raporlanmasıdır. Emisyonlar doğrudan (Kapsam 1), satın alınan enerjiden (Kapsam 2) ve değer zincirinden (Kapsam 3) kaynaklananlar olarak ayrılır.
Hesabın kalitesi metodolojiden çok veriden gelir. Tüketim verisi proses bazında ayrıştırılmadığında sonuç bir toplam üretir ama azaltım için kullanılamaz.
- Kapsamlar
- Kapsam 1 (doğrudan) · Kapsam 2 (enerji) · Kapsam 3 (değer zinciri)
- Türleri
- Kurumsal karbon ayak izi ve ürün karbon ayak izi
- Girdi
- Enerji, yakıt, proses ve tedarik zinciri verileri
- ESA’nın rolü
- Veri toplama düzeni, envanter, raporlama, doğrulamaya hazırlık
- Dayanak
- ISO 14064-1 · GHG Protocol
Yaklaşım
Talep çoğu zaman mevzuattan değil müşteriden gelir
Karbon hesabı isteyen taraf genellikle bir kurum değil, bir müşteridir. Tedarikçi anketleri, ihale şartnameleri ve ana sanayi denetimleri son yıllarda bu veriyi düzenli olarak sormaya başladı. Bu, hesabın kimin için ve hangi ayrıntıda yapılacağını da belirler.
Çalışma veriyle başlar. Elektrik, doğal gaz, yakıt ve proses tüketimleri kaynak bazında ayrıştırılır; ergitme, ısıl işlem veya kurutma gibi yoğun kalemler ayrı görünür hâle getirilir. Bu ayrıştırma yapılmadan hesaplanan bir toplam, raporda yer alır ama hiçbir kararı desteklemez.
Kurumsal hesap tesisin toplam emisyonunu verir; ürün bazlı talep ise bu toplamın tek bir ürüne düşen payını ister. İkisi farklı metodoloji kullanır, ancak kurumsal hesap kurulmuşsa ürün bazlı hesap onun üzerine inşa edilir — sıfırdan başlanmaz.
Bağımsız doğrulama istendiğinde veri izlenebilirliği belirleyici olur: her rakamın dayandığı fatura, sayaç veya kayıt gösterilebilmelidir. Hesabın sürekliliği ve raporlama takvimi yönetim sistemleri kapsamında kurulan düzenle birlikte yürütüldüğünde daha az yük oluşturur. Su tarafında benzer bir yaklaşım su ayak izi başlığında uygulanır.
Süreç
Hesaplama nasıl yürüyor?
Karbon ayak izinin değeri, sonuçtaki sayıdan çok o sayının nasıl elde edildiğinin gösterilebilmesinden gelir.
-
01
Sınırları tanımla
Kuruluş sınırı, raporlama dönemi ve hangi kapsamların hesaba dâhil edileceği baştan belirleniyor. Sınır değişirse sonuç da değişir.
Çıktı: hesaplama sınırı ve dönem tanımı
-
02
Veriyi kaynağından topla
Yakıt, elektrik, soğutucu gaz, proses ve taşıma verileri kendi kayıtlarından toplanıyor; eksik veri varsayımla değil, kayıtla kapatılıyor.
Çıktı: doğrulanabilir faaliyet verisi
-
03
Hesapla
ISO 14064 metodolojisi ve tanımlı emisyon faktörleriyle hesap yapılıyor; kullanılan her faktörün kaynağı kayda geçiriliyor.
Çıktı: kapsam bazlı emisyon envanteri
-
04
Raporla
Sonuçlar metodoloji, sınır ve veri kalitesiyle birlikte raporlanıyor; sayı tek başına bırakılmıyor.
Çıktı: ISO 14064-1 uyumlu rapor
-
05
Doğrulamaya ve azaltıma hazırla
Doğrulama kuruluşunun soracağı kanıtlar dosyalanıyor; azaltım seçenekleri emisyonun gerçekte nerede yoğunlaştığına göre önceliklendiriliyor.
Çıktı: doğrulama dosyası ve azaltım önceliği
Kimler için
Hangi işletmelerde karbon hesabı gündeme geliyor?
Enerji yoğunluğu yüksek tesislerde hesap kendi başına anlamlıdır; diğerlerinde talep genellikle müşteri tarafından gelir.
Otomotiv ve Yan Sanayi
Tedarik zinciri talepleri giderek ürün bazlı veri istiyor; kurumsal hesap tek başına yetmeyebilir.
Kimya ve Boya
Proses kaynaklı emisyonlar enerji tüketiminden ayrı değerlendirilir; ikisi aynı kalemde toplanmaz.
Gıda ve İçecek
Soğutma ve pastörizasyon gibi sürekli çalışan sistemler mevsimsel dalgalanmayla birlikte ele alınır.
Lojistik ve Depolama
Filo yakıt tüketimi hesabın belirleyici kalemidir; tesis enerjisinden ayrı izlenir.
Çalışma alanlarımız bununla sınırlı değil
Yukarıdaki sektörler başlıca çalışma örneklerimizdir. Karbon ayak izi talebi çoğunlukla sektörden değil; müşteriden, ihracat pazarından veya finans kuruluşundan gelir. Bu nedenle üretim dışı faaliyet yürüten işletmeler de hesaplama yaptırabilir.
Örnek faaliyetler
- Geri dönüşüm
- Sanayi siteleri
- Müstakil üretim tesisleri
- Atölye ve imalathaneler
- Depolama ve lojistik faaliyetleri
- Farklı üretim ve hizmet faaliyetleri
Küçük ölçekli işletmelerde de müşteri kaynaklı talep gelebilir; bu durumda çalışma mevcut fatura verisiyle sınırlı ve daha kısa olur.
Sık sorulan sorular
Karbon ayak izi hakkında sık sorulanlar
Cevaplar genel bilgi niteliğindedir. Tesisinize özel kapsam değerlendirmesi için ön değerlendirme isteyebilirsiniz.
Karbon ayak izi hesaplaması hangi durumlarda gerekir?
Uygulamada talep iki yerden gelir: müşteri veya ihale şartnamesi, ya da işletmenin kendi azaltım hedefi. Hangi kapsamda ve hangi ayrıntıda hesap yapılacağı, talebin kaynağına göre belirlenir.
Kapsam 1, 2 ve 3 arasındaki fark nedir?
Kapsam 1 tesisin kendi kaynaklarından doğan doğrudan emisyonları, Kapsam 2 satın alınan enerjiden kaynaklananları, Kapsam 3 ise değer zincirindeki dolaylı emisyonları kapsar. Kapsam 3 en geniş ve veri toplaması en zor olandır.
Kurumsal hesap yaptırdık, müşteri ürün bazlı istiyor. Baştan mı başlanır?
Hayır. Kurumsal envanter kurulmuşsa ürün bazlı hesap onun üzerine inşa edilir; eklenmesi gereken şey üretim miktarı ve ürün bazlı dağıtım mantığıdır. Yeniden veri toplamak genellikle gerekmez.
Hesap için hangi verileri hazırlamalıyız?
Elektrik ve doğal gaz faturaları, yakıt alım kayıtları, üretim miktarları ve varsa proses bazlı sayaç okumaları. Verinin dönemsel olarak eksiksiz olması, ayrıntı düzeyinden daha belirleyicidir.
Raporumuzun doğrulanması gerekir mi?
Doğrulama, raporun kim tarafından ve hangi amaçla isteneceğine bağlıdır. Bazı müşteriler doğrulanmış rapor ister, bazıları hesap yönteminin açıklanmasını yeterli görür. Doğrulama planlanıyorsa veri izlenebilirliği baştan buna göre kurulur.
Genellikle birlikte yürütülür
Başlangıç
“İşletmem hangi çevre yükümlülüklerine tabi?”
Danışmanlık ilişkisi çoğunlukla bu soruyla başlar. Faaliyet konunuzu, tesis kapasitenizi ve kullandığınız kimyasalları paylaşın; hangi yönetmeliklere tabi olduğunuzu, hangi belgeleri almanız gerektiğini ve takvimi içeren bir ön değerlendirme hazırlayalım.